giới thiệu về cùng con khôn lớn

Khủng hoảng tuổi lên 3 là gì – Bản chất và dấu hiệu

Khủng hoảng tuổi lên ba là biểu hiện cho sự chuyển giao từ giai đoạn ấu nhi(0 đến 3 tuổi) sang giai đoạn mẫu giáo( 3-6 tuổi). Ở thời điểm này, tâm lý trẻ có sự thay đổi mạnh mẽ, kéo theo những cách cư xử có phần tiêu cực khiến bố mẹ nhiều lúc phải “bó tay”. 

Vậy, “khủng hoảng tuổi lên ba” là gì? Vì sao lại có hiện tượng khủng hoảng tâm lý này? Làm thế nào để biết bé có đang rơi vào giai đoạn khủng hoảng tuổi lên ba hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bố mẹ giải đáp thắc mắc trên.

“Khủng hoảng tâm lý tuổi lên ba” là khái niệm được các nhà tâm lý học dùng để chỉ giai đoạn từ khoảng 3 đến hơn 4 tuổi với các biểu hiện về tâm lý như bướng bỉnh, dễ cáu gắt, hay khóc, thích sở hữu, thích làm trái ý người khác,…

 

Vì sao có hiện tượng “khủng hoảng tuổi lên ba”?


Xét về bản chất, “khủng hoảng ở trẻ” này đến bởi hai nguyên nhân chủ yếu sau đây:

 

Thứ nhất, do mâu thuẫn giữa nhu cầu của trẻ với năng lực thực tế trẻ có.

Theo nhà tâm lý học lứa tuổi Erick Erickson: “ba tuổi là khởi đầu của giai đoạn hình thành tính tự chủ và ý thức độc lập của trẻ”. Trong thời kỳ này, trẻ muốn khám phá thế giới bằng chính cặp mắt và đôi tay của mình. Sự phát triển về thể chất mà nhất là khả năng di chuyển ngày càng hoàn thiện là động lực to lớn thúc đẩy trẻ làm theo ý mình mạnh mẽ hơn. Trẻ say mê khám phá thế giới, thậm chí muốn chinh phục cả những thứ nằm ngoài khả năng vốn có của mình. Đôi khi, do lối diễn đạt không bắt kịp được suy nghĩ của trẻ cũng khiến trẻ “khủng hoảng” với chính mình. Từ đó, trẻ cảm thấy khó chịu, hay cáu gắt với bản thân, dễ khóc, dễ bỏ cuộc,…

 

Thứ hai, do người lớn và trẻ không tìm được tiếng nói chung nên dẫn đến phản ứng tiêu cực của trẻ.

 

Song song với khả năng vận động, trẻ cũng bắt đầu hình thành ý thức về bản thân. Trẻ nhận ra mình là một cá thể riêng biệt với mọi người. Trẻ cũng muốn độc lập làm những việc liên quan đến bản thân. Trẻ hay nói: “để con làm”, “mẹ để đấy đi”, “không, không, mẹ để xuống đi” với cái mặt khóc mếu. Trong khi nhu cầu độc lập của trẻ tăng cao thì cha mẹ vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng tâm lý “buông tay” trẻ. Vì vậy, nhiều cha mẹ thường có xu hướng cấm đoán, kiểm soát trẻ một cách chặt chẽ. Chính việc không tìm được tiếng nói chung đã dẫn đến những phản ứng gay gắt từ trẻ như bướng bỉnh, không nghe lời, muốn làm trái lời bố mẹ,…

 

 

khủng hoảng tuổi lên 3 là gì

 

Biểu hiện khủng hoảng tâm lý tuổi lên ba ở trẻ

 

» Phản ứng tiêu cực: Trẻ không chịu nghe theo yêu cầu của người lớn. Tuy nhiên, khác với sự “không vâng lời” , phản ứng tiêu cực là thái độ thể hiện suốt trong mối quan hệ của trẻ với người lớn chứ không chỉ đơn thuần là từ chối làm theo lời chỉ bảo nào đó, thể hiện rõ nhất là tính ngoan cố và ngang ngạnh. Trẻ kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình bất chấp đúng sai; trẻ lờ đi tất cả những lời nói từ bố mẹ, người lớn khác.


» Muốn tự làm việc: Trẻ thể hiện xu hướng muốn thoát khỏi sự kèm cặp của người lớn và tự mình làm một số việc, thậm chí cả những việc vượt ngoài khả năng của mình. Đây là biểu hiện cho thấy trẻ đang khẳng định mình là một cá thể độc lập.


» Nổi loạn: Trẻ luôn ở trong trạng thái “phòng thủ”, dễ kích động. Giữa trẻ và người lớn luôn như đang chực chờ những cuộc “cãi vã” vậy.


» Muốn có quyền: Trẻ muốn thể hiện sự “thống trị” lên những mối quan hệ hoặc đồ vật xung quanh. Nếu trẻ là con một, hiện tượng này dễ xảy ra hơn. Chúng ta thường thấy trẻ hay sử dụng từ “của con”, “cho con hết”,…khi đi đâu, trẻ đều tranh đi trước, uống nước trước,….


» Vô lễ với người lớn: Giai đoạn này trẻ thường nói những câu vô lễ trẻ vô tình học được với người lớn: bà dở, mẹ dở,…. Sự phản ứng gay gắt của bố mẹ chính là “động lực, niềm vui” để trẻ tiếp tục hành vi này.

 

Bố mẹ có thể tham khảo những dấu hiệu trên đây để biết chính xác bé nhà mình có đang trong giai đoạn khủng hoảng tâm lý hay không nhé. Dù trong trường hợp nào, bố mẹ hãy tin đó là giai đoạn tất yếu trẻ phải trải qua để trưởng thành và cha mẹ chính là người “lèo lái” đưa con mình vượt qua những thử thách tâm lý đầu đời một cách vui vẻ và an toàn.

 

 

Cùng thảo luận vấn đề này trên cộng đồng facebook  tại đây

Các bài viết liên quan