giới thiệu về cùng con khôn lớn

Nguyên nhân trẻ chậm nói – Trẻ chậm nói có kém thông minh?

Chẳng có gì là khi ngôn ngữ được gọi là vỏ bọc của tư duy, bởi lẽ, thông qua ngôn ngữ, người nghe hoàn toàn có thể đánh giá mức độ am hiểu của người nói. Hiện nay, tình trạng trẻ em có những dấu hiệu chậm phát triển ngôn ngữ, nói không rõ ý ngày càng phổ biến. Đặc biệt, khi bố mẹ phát hiện ra thì trẻ đã ở tình trạng nặng, có dấu hiệu của tự kỷ. Vậy, thông thường trẻ mấy tháng biết nói? Kết luận trẻ bị chậm nói khi nào? Vì sao điều này quan trọng? Nguyên nhân bệnh lý đến từ đâu? Hãy cùng chúng tôi tham khảo bài viết dưới đây.

 

Những chuẩn tối thiểu về sự phát triển ngôn ngữ

 

Hiện nay, cùng với quá trình giáo dục sớm, sự phát triển và biểu hiện ngôn ngữ của trẻ đã có những sự khác biệt rõ rệt. Rất nhiều trẻ có sự phát triển ngôn ngữ rất sớm và hoàn thiện nhanh về mặt phát âm và tiếp nhận ngôn ngữ mới. Trong bài viết này, chúng tôi chỉ đưa ra những mức chuẩn tối thiểu trẻ cần đạt được để bố mẹ có thể tham khảo:

 

Trước 12 tháng tuổi

 

Từ khoảng 9 tháng tuổi trẻ bắt đầu có dấu hiệu kết nối âm thanh và bật ra những tiếng đơn thuần như “mẹ”, “bà”, “ba ba”, “pa pa”,… Một em bé phát triển bình thường sẽ rất hứng

với việc nghe những âm thanh cũng như khi người lớn nhắc lại những từ mà trẻ vừa phát âm.

 

 Từ 12 đến 15 tháng

 

Ngoài những danh từ quen thuộc của giai đoạn trước, trẻ đã mở rộng vốn từ của mình với những đồ vật xung quanh- đôi khi vẫn còn ngọng do bộ phận cấu âm chưa phối hợp thuần thục. Bé đã hiểu được những câu chỉ dẫn hay hướng dẫn cơ bản của người lớn như “đưa cho mẹ quả bóng”, “chạy ra đây với mẹ”. Số lượng âm tiết được sử dụng chủ yếu vẫn là từ đơn, từ có hai âm tiết thường là hai âm tiết giống nhau như “mơm mơm”, “pa pa”,…

 

 Từ 18 đến 24 tháng

 

Vốn từ vựng của trẻ tiếp tục được mở rộng, khoảng 20 từ vào lúc trẻ 18 tháng và khoảng trên 50 từ khi trẻ lên 2. Trẻ đã biết sử dụng tữ có hai âm tiết để biểu đạt ý muốn của mình như “con ăn”, “uống nước”,… Trẻ 24 tháng đã có thẻ thực hiện hai bước liền mạch trong 1 chỉ dẫn, ví dụ “con đứng lên và đưa khăn cho bố nào”, “nhặt quả bóng và đưa cho bố cái rổ đựng nhé”,…

 

Từ 2 đến 3 tuổi

 

Đây là giai đoạn “bùng nổ” ngôn ngữ ở trẻ. Trong giai đoạn này, số lượng từ vựng của trẻ không ngừng tăng nhanh. Trẻ không chỉ bắt chước từ ngữ của người lớn mà cũng rất rành về ngữ nghĩa: từ đồng nghĩa- trái nghĩa; đồng ý- không đồng ý. Trẻ bắt đầu có biểu hiện của sự phát triển ngôn ngữ cái tôi như “của con”, “không”, “không được”, “con không muốn”,… Những nhận thức về số học, màu sắc, kích cỡ cũng bắt đầu phát triển nhanh.

 

dấu hiệu trẻ chậm nói

 

Trẻ chậm nói liệu có kém thông minh?

 

Chưa có một bằng chứng nào khẳng định được việc trẻ chậm nói sẽ kém thông minh hơn- Stephen Hawking là một điển hình cho nhận định đó. Tuy nhiên, ở nhưng trẻ biết nói sớm, khả năng học hỏi thế giới xung quanh tốt hơnkhả năng diễn đạt ý muốn cũng dễ dàng hơn và khả năng tự học hỏi cũng cao hơn. Một trẻ biết nói sớm lại được bố mẹ  chú ý bồi dưỡng thì chắc chắn khả năng ngôn ngữ sẽ nổi trội hơn những bé khác. Do vậy, với những bé chậm nói, cha mẹ nên sớm có những khắc phục kịp thời để không làm ảnh hưởng tới việc lĩnh hội kiến thức của trẻ.

 

 

Dấu hiệu của trẻ chậm phát triển ngôn ngữ

 

Hàng ngàn những câu hỏi được đặt ra với chung một nội dung: trẻ 15 tháng, trẻ 16 tháng, 18 tháng, trẻ 2 tuổi, trẻ 30 tháng,….như thế nào thì coi là chậm biết nói. Để trả lời câu hỏi này, bố mẹ hãy tự xem con mình có những dấu hiệu dưới đây hay không.

Bé sơ sinh không đáp ứng với âm thanh hoặc không phát ra âm thanh nào thì đặc biệt cần chú ý.

 

Từ 12 đến 24 tháng, những trẻ có dấu hiệu sau cần chú ý:

 

» Không biết cách sử dụng điệu bộ, cử chỉ, chẳng hạn chỉ tay hoặc gật đầu, reo vui khi được 12 tháng tuổi


» Trẻ thích dùng cử chỉ điệu bộ hơn việc sử dụng lời nói để giao tiếp khi được 18 tháng tuổi


» Trẻ không bắt chước được những âm thanh khi 18 tháng tuổi, dù chỉ là âm thanh đơn lẻ


» Trẻ gặp khó khăn trong việc hiểu các yêu cầu đơn giản của người lớn

 

Đối với trẻ trên 2 tuổi:

 

» Trẻ có thể bắt chước âm thanh hoặc hành động nhưng không tự mình phát âm từ hoặc các cụm từ, mẹ nói trước bé sẽ nói theo sau.

 

» Chỉ nói được những âm thanh, từ quen thuộc, không có dấu hiệu mở rộng vốn từ (nói thêm từ mới) và gặp khó khăn trong việc truyền đạt những mong muốn của bản thân bằng lời nói

 

» Không thể hiểu và tuân theo các chỉ dẫn đơn giản

 

» Có giọng nói khác thường (nghe như giọng mũi hoặc the thé)


» Khó khăn trong việc diễn đạt ở tuổi này. Nếu cha mẹ không thể hiểu được khoảng một nửa số từ trẻ nói ra khi 2 tuổi và khoảng 3/4 vào lúc 3 tuổi tức là khả năng ngôn ngữ của con đang gặp trục trặc. Bố mẹ nên đưa trẻ đến những trung tâm phục hồi chức năng để khám và điều trị.

 

Phân biệt giữa chậm phát triển ngôn ngữ và tự kỷ

 

» Trẻ chậm nói có khả năng sử dụng ngôn ngữ cơ thể để diễn đạt ý muốn của bản thân như dắt người lớn đi lấy nước khi khát, chỉ tay vào đồ vật muốn chơi


» Trẻ chậm nói vẫn giao tiếp bằng mắt với người khác đó là nhìn vào mắt mẹ khi mẹ nói chuyện hay hướng ánh mắt chăm chú vào các cuộc nói chuyện của người lớn,…


» Trẻ chậm nói rất hào hứng tham gia vào các trò chơi do bố mẹ tạo ra và thường phát ra những âm thanh reo vui tỏ vẻ thích thú


» Trẻ chậm nói thường tỏ vẻ vui mừng khi được nhận quà, có bạn mới,…


» Trong khi đó, trẻ tự kỷ ngoài biểu hiện về chậm nói còn là chậm phản ứng về mặt ngôn ngữ cơ thể: những biểu cảm trên gương mặt và sự cử động tay chân, trẻ có tâm lý thất thường, dễ cáu gắt và thường không quan tâm tới những gì người khác nói, thích ở một mình,…

 

Nguyên nhân của việc chậm nói ở trẻ

 

Về mặt cơ học:  do trẻ gặp trục trặc trong vòm miệng, như với lưỡi hoặc hàm ếch. Dây hãm ngắn cũng có thể hạn chế cử động của lưỡi khiến trẻ khó nói…

 

Về mặt xã hội:

 

» Trục trặc trong khả năng nghe cũng thường có liên quan đến việc chậm nói. Trẻ khó nghe cũng sẽ gặp khó khăn trong việc hiểu, bắt chước và sử dụng ngôn ngữ.


» Do môi trường xung quanh (gia đình) ít có sự giao tiếp khiến trẻ không có nhiều cơ hội nghe- bắt chước và thể hiện ngôn ngữ của mình


» Do trẻ sớm tiếp xúc với những luồng thông tin một chiều như ti vi, điện thoại, ipad,… làm mất đi phản xạ tự nhiên khi tiếp nhận thông tin đó là trả lời, hồi đáp thông tin.

 

Cha mẹ nên làm gì để hạn chế tình trạng chậm nói ở trẻ?

 

» Thường xuyên giao tiếp với trẻ, cả bằng giọng nói và ngôn ngữ cơ thể
» Dạy trẻ nói những từ vựng xuất hiện trong môi trường sống như bố, mẹ, bàn, ghế, ăn, uống,…
» Duy trì thói quen đọc sách cho trẻ từ sớm
» Tạo điều kiện cho trẻ giao lưu với những bạn cùng tuổi để tăng thêm sự giao tiếp.

Chậm nói là một trong những “thiệt thòi” lớn nhất đối với một đứa trẻ trong độ tuổi giao lưu và khám phá thế giới. Đừng để bức tường ấy cản bước của con yêu bố mẹ nhé!

 

 

Các bài viết liên quan